یائسگی یک اتفاق بیولوژیکی طبیعی در بدن زنان است، با شروع دوره میانسالی و حدوداً بعد از ۴۵ سالگی رفته رفته میزان استروژن و پروژسترون در بدن زنان کاهش پیدا می کند در نتیجه روال طبیعی تخمک گذاری از حد طبیعی خارج شده و این تغییرات باعث میشود تا بانوان قدرت باروری خود را از دست بدهند.
این تغییرات با توقف فرایند تخمک گذاری همراه است و نه تنها بارداری رخ نمی دهد بلکه به مرور زمان قاعدگی در زنان به پایان می رسد.
اگرچه فرایند شروع یائسگی چندان پیچیده نیست اما با توجه به تغییرات گسترده ای که در بدن زنان اتفاق می افتد این افراد ملزم به رعایت نکاتی هستند تا بتوانند این تغییرات را به خوبی مدیریت کنند.
یائسگی چیست؟
یائسگی مرحله طبیعی در زندگی بانوان است که معمولاً در محدوده سنی ۴۵ تا ۵۵ سال اتفاق می افتد.
زمانی که فعالیت طبیعی تخمدان ها به پایان می رسد و سطح هورمون های جنسی زنانه مثل استروژن و پروژسترون کاهش پیدا می کند به مرور زمان قاعدگی متوقف شده و باروری زنان از بین می رود.
به چنین شرایطی یائسگی گفته میشود که با تغییراتی محسوس و گسترده در بدن همراه است.
علائم یائسگی
یائسگی از آن دسته تغییراتی است که بلافاصله بعد از شروع آن تغییراتی کاملاً محسوس در بدن اتفاق می افتد به گونه ای که بانوان متوجه تغییرات شده و زمان شروع یائسگی را به وضوح متوجه میشوند.
تغییرات فیزیکی بدن
همزمان با شروع دوران یائسگی بانوان ابتدا تغییرات فیزیکی را در بدن خود احساس می کنند و حالت هایی مانند گرفتگی، تعریق شبانه و حتی خشکی واژن اتفاق می افتد.
معمولاً گر گرفتگی به صورت افزایش دمای بدن به طور ناگهانی اتفاق افتاده و تعریق اغلب در صورت و ناحیه گردن رخ می دهد، معمولاً این حالت در طی خواب شبانه تشدید شده به گونه ای که خواب فرد را مختل می کند.
تغییرات روانی و عاطفی
یائسگی فقط باعث تغییرات جسمانی نمیشود بلکه بانوان تاثیر آن را بر سلامت روان خود نیز تجربه کرده و حتی تغییرات عاطفی به وضوح رخ می دهد.
در دوران یائسگی بانوان حالت هایی مانند افسردگی و اضطراب را تجربه می کنند که ممکن است تحریک پذیری بیشتر شرایط را برای آنها کمی سخت تر کند.
اختلالات خواب و خستگی
از شایع ترین علائم یائسگی باید به خستگی و ضعف عمومی اشاره کرد، این افراد علی رغم داشتن خواب زیاد و مدت زمان کافی برای استراحت باز هم حس ضعف و خستگی دارند که البته این مسئله بر کیفیت خواب افراد نیز تاثیر می گذارد.
سن و زمان بروز یائسگی
همه بانوان می دانند که در دهه ۴۰ تا ۵۰ زندگی باید در انتظار تغییرات اساسی در بدن باشند، یائسگی برای همه بانوان در سنین میانسالی رخ می دهد اما نمی توان محدوده سنی مشخص و دقیقی را برای یائسگی اعلام کرد.
تحقیقات و مطالعات نشان می دهد که در محدوده سنی ۴۵ تا ۵۵ سال احتمالاً یائسگی اتفاق می افتد اما در برخی از کشورها میانگین سن بانوان را ۵۱ سال در نظر می گیرند که زمان شروع یائسگی می باشد.
سن معمول شروع یائسگی
اگر مقالات و نتایج تحقیقات مختلف را مطالعه کنید پزشکان محدوده سنی ۴۵ تا ۵۵ سالگی را برای یائسگی منطقی می دانند اما سن معمول برای شروع یائسگی به شرایط مختلف از جمله ژنتیک وضعیت عمومی فرد و سبک و زندگی یا نژاد شخص بستگی دارد.
بنابراین می توان گفت که از سن ۴۵ سالگی به بعد بانوان باید در انتظار تغییرات یائسگی باشند که حتی ممکن است این وضعیت در سنین بالاتر و نزدیک به ۶۰ سالگی اتفاق بیفتد.
تشخیص یائسگی
زمانی که علائم اولیه یائسگی در بدن بانوان پدیدار میشود ممکن است افراد نسبت به تغییرات ایجاد شده کمی حساس تر شده و ممکن است احتمال بروز یائسگی زودرس را داشته باشند.
دکتر الهام شیرعلی تغییرات جسمانی را همیشه به منزله یائسگی نمی دانند بنابراین مهم است که روش های تشخیصی را انجام داده تا در صورت نیاز با توجه به سن افراد یائسگی را به تاخیر بیندازند.
اولین و مهمترین روش برای تشخیص یائسگی در زنان بررسی تاریخچه پزشکی و روال قاعدگی آنهاست، همچنین با توجه به علائمی که افراد تجربه می کنند پزشک متوجه میشود که آیا فرد در معرض یائسگی قرار گرفته است یا خیر.
روش تخصصی دیگر برای تشخیص قطعی یائسگی انجام آزمایش خون است، در این آزمایشات سطح هورمون استروژن و فولیکلین را اندازه گیری می کنند و کاهش سطح استروژن و افزایش سطح فولیکولین نشان دهنده شروع یائسگی می باشد.
برای تشخیص یائسگی متخصصان از معاینات فیزیکی یا تست های تصویربرداری نیز استفاده می کنند.
با انجام سونوگرافی میتوان وضعیت رحم و تخمدان ها را ارزیابی نمود و اگر یائسگی اتفاق افتاده باشد در این روش های تشخیصی مشخص خواهند شد.
عوارض و مشکلات ناشی از یائسگی
همزمان با شروع یائسگی بانوان عوارض و تغییرات فیزیکی را تجربه می کنند، اما این مشکلات فقط به همین مسئله ختم نمیشود بلکه بانوان رفته رفته شرایط جدی تری را تجربه کرده و ممکن است با مشکلات وسیع تری مواجه شوند.
پوکی استخوان و کاهش تراکم استخوان
یکی از مهمترین عوارض یائسگی در زنان پوکی استخوان است، زمانی که سطح هورمون های زنانه کاهش پیدا می کند احتمالاً کاهش تراکم استخوان اتفاق می افتد.
اگر چه این روال در بدن زنان به کندی رخ می دهد اما به مرور زمان وضعیت بحرانی را ایجاد کرده و فرد را در معرض پوکی استخوان و بروز بیماری های خاص مانند آرتروز قرار می دهد.
افزایش ریسک بیماری های قلبی عروقی
یائسگی شانس ابتلا به بیماری های قلبی را در زنان چندین برابر افزایش می دهد، تمامی این تغییرات و افزایش خطر بیماری های قلبی در پی کاهش قابل توجه استروژن اتفاق می افتد.
این بیماری ها ممکن است در شمار عوارض طولانی مدت یائسگی قرار بگیرند اما با این حال خطر بروز این بیماری ها بعد از یائسگی وجود دارد.
تغییرات روانی و اختلالات خواب
درصد زیادی از بانوان در دوران یائسگی درگیر نوسانات خلقی میشوند، این مسئله در پی تغییرات هورمونی اتفاق می افتد و ممکن است شخص دچار اختلالات روانی شده و درگیر افسردگی و اضطراب میشوند.
با وجود تمامی این عوامل در کنار یکدیگر افراد دچار اختلال خواب میشوند و علائمی مثل گرگرفتگی و تعریق شبانه اجازه داشتن خواب عمیق و با کیفیت را نخواهد داد.
درمان یائسگی
شروع دوره یائسگی یک وضعیت اجتناب ناپذیر برای بانوان است، به همین دلیل پزشکان راهکارهای درمانی موثر را در اختیار بانوان قرار داده تا این میزان از تغییرات را به سلامت سپری کنند.
تغییر سبک زندگی و تغذیه سالم
همزمان با شروع یائسگی بانوان موظف به اعمال تغییرات مثبت در سبک زندگی و تغذیه خود هستند.
توصیه میشود که برای کمتر شدن عوارض ناشی از یائسگی از تغذیه مناسب استفاده نموده و رژیم غذایی متنوع و حاوی کلسیم، سبزیجات و انواع میوه ها داشته باشند.
همچنین برای داشتن سبک زندگی سالم کاهش وزن و بهبود خلق و خو حتماً متناسب با شرایط جسمانی خود فعالیت ورزشی مناسب داشته باشید.
همچنین برای کنترل عوارض روانی یائسگی مدیریت استرس را آموزش دیده و با تمرینات یوگا و مدیتیشن شرایط پایداری را تجربه خواهید کرد.
درمانهای هورمونی (HRT)
یکی از روش های کاربردی و مهم برای درمان عوارض ناشی از یائسگی استفاده از داروهای هورمونی است که باید با تجویز پزشک استفاده شود.
این دسته از داروهای هورمونی حاوی استروژن و در برخی موارد حاوی پروژسترون هستند که به کنترل و کاهش علائم یائسگی مثل گرگرفتگی، خشکی واژن و نوسانات خلقی کمک می کند.
اگر هورمون درمانی به درستی و به موقع انجام شود خطر بیماری های قلبی و پوکی استخوان را هم کاهش می دهد.
درمانهای گیاهی
در دوران یائسگی از انجام درمان های گیاهی غافل نشوید، استفاده از برخی عصاره های گیاهی مانند دانه های کتان علائم یائسگی را کاهش می دهد.
H2: نکات بهداشتی در دوران یائسگی
از مهمترین نکات بهداشتی که در دوران یائسگی موظف به رعایت و انجام آن هستید خودآگاهی می باشد، بانوان باید در مورد تغییرات هورمونی و اثر آنها بر بدن آگاه باشند تا بتوانند مطابق با وضعیت موجود و همزمان طبق نظر متخصصان اقدامات لازم را برای مدیریت شرایط انجام دهند.
فراموش نکنید که در دوران یائسگی علاوه بر رسیدگی به سلامت روان باید بهداشت جنسی را هم رعایت کرد و با استفاده از محصولات مناسب بهداشت شخصی را در اولویت قرار داد.
همچنین برای کنترل و کاهش عوارض احتمالی باید خواب با کیفیت داشته باشید و مدت زمان استراحت لازم را در نظر بگیرید.
همچنین مطابق با نظر پزشک درمان های تخصصی را برای کنترل علائم یائسگی در پیش بگیرید.